Lý thuyết
Lớp 12
Môn Văn
Soạn Viết bài làm văn số 5: Nghị luận văn học

Soạn Viết bài làm văn số 5: Nghị luận văn học

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

Đề 1: Trong một bức thư luận bàn về văn chương, Nguyễn Văn Siêu có viết: “Văn chương […] có loại đáng thờ. Có loại không đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người”. Hãy phát biểu ý kiến về quan niệm trên.

1. Mở bài: Giới thiệu ý kiến của Nguyễn Văn Siêu.

2. Thân bài:

a. Giải thích ý kiến

- Trong ý kiến của Nguyễn Văn Siêu, có sự đối lập giữa văn chương đáng thờvăn chương không đáng thờ:

+ “Văn chương đáng thờ” là loại văn chương chuyên chú ở con người. Hay nói cách khác, văn chương đáng thờ đề cập đến những vấn đề bản chất trong đời sống con người, hướng con người đến Chân, Thiện, Mĩ…

+ “Văn chương không đáng thờ” là loại văn chương chuyên chú ở văn chương. Hay nói cách khác, loại văn chương ấy thiên về hình thức nghệ thuật bên ngoài, trống rỗng…

b. Bàn luận:

- Quan niệm này là quan niệm đúng đắn, có giá trị lâu bền. Bàn về quan niệm này, Thạch Lam có viết: “Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người thêm trong sạch và phong phú hơn”…

- Khẳng định những tác phẩm văn học có giá trị, những nhà văn, nhà thơ lớn luôn đề cập đến những vấn đề bản chất của đời sống con người, luôn khám phá con người trên nhiều phương diện để đồng cảm, xót thương cho những số phận bất hạnh; để ngợi ca, trân trọng những vẻ đẹp của con người cũng như lên án, phê phán những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống, quyền hạnh phúc cá nhân… (Dẫn chứng: “Truyện Kiều” của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, “Chí Phèo” của Nam Cao…)

- Mở rộng: Khẳng định nội dung và nghệ thuật là hai mặt của một vấn đề, không thể tách rời: không nên coi trọng nội dung mà coi thường nghệ thuật và ngược lại. Những sáng tạo nghệ thuật có giá trị cần được trân trọng, đề cao.

3. Kết bài: Khẳng định giá trị quan niệm về văn chương của Nguyễn Siêu.

Đề 2: Buy-phông, nhà văn Pháp nổi tiếng, có viết: “Phong cách chính là người”. Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào?

1. Mở bài: Giới thiệu ý kiến của Buy-phông.

2. Thân bài:

a. Giải thích

- Phong cách chính là nét độc đáo và phần đóng góp riêng của nhà văn cho đời sống văn học.

- Phong cách bao gồm cả phương diện nội dung và nghệ thuật:

+ Độc đáo về nội dung thể hiện ở quan niệm vê cuộc sống và con người từ việc lựa chọn đề tài, xác định chủ đề, cách lí giải những vấn đề về cuộc sống và con người,…

+ Độc đáo về nghệ thuật thể hiện ở phương thức biểu hiện, ở việc lựa chọn các thủ pháp nghệ thuật, tổ chức kết cấu, sử dụng ngôn ngữ…

- Điều thú vị khi đọc tác phẩm văn học là phát hiện được những nét độc đáo trong phong cách mỗi nhà văn.

b. Bàn luận

- Đây là một ý kiến đúng đắn. Bởi lẽ, “Mỗi công dân có một dạng vân tay – Mỗi nhà thơ có một dạng vân chữ”. Phong cách chính là dấu ấn riêng, là cách mà người nghệ sĩ ghi dấu ấn trong lòng độc giả. (Dẫn chứng: Chủ nghĩa xê dịch, lối viết tài hoa, uyên bác, chất ngông của Nguyễn Tuân trong tùy bút “Người lái đò sông Đà” đã chinh phục người đọc, mang đến cho người đọc sự “mới lạ” trong cách tiếp cận vấn đề, những góc nhìn mới về thiên nhiên cũng như con người lao động – chất vàng mười của núi rừng Tây Bắc…).

- Qua phong cách nghệ thuật, người đọc nhận ra được phần nào “con người tiểu sử” của nhà văn. (Dẫn chứng: Từ những vần thơ vừa khát khao hạnh phúc đời thường, vừa phấp phỏng lo âu của nữ sĩ Xuân Quỳnh, người đọc càng thêm yêu quý, trân trọng một trái tim phụ nữ hồn hậu, khát sống và khát yêu, vừa đồng cảm với những thiệt thòi, bất hạnh trong cuộc đời của nữ sĩ…)

3. Kết bài: Khẳng định lại tính đúng đắn trong quan niệm của Buy-phông với đời sống văn học hiện nay.

Đề 3: Anh (chị) hãy bày tỏ quan điểm của mình về ý kiến của nhà văn Pháp La Bơ-ruy-e: “Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần ta lên và gợi cho ta những tình cảm cao quý và can đảm, không cần tìm một nguyên tắc nào để đánh giá nó nữa: đó là một cuốn sách hay và do một nghệ sĩ viết ra”.

1. Mở bài: Giới thiệu ý kiến của nhà văn Pháp La Bơ-ruy-e.

2. Thân bài:

a. Giải thích

- Ý kiến của La Bơ-ruy-e đã đưa ra tiêu chí để đánh giá một tác phẩm hay là giá trị giáo dục của nó.

- Giá trị giáo dục của tác phẩm văn học thể hiện ở việc “nâng cao tinh thần”, gợi “những tình cảm cao quý và can đảm” của con người.

b. Bàn luận

- Đây là một ý kiến đúng đắn, có giá trị:

+ Nhà văn Thạch Lam đã từng viết trong tiểu luận Theo dòng: “Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đăc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người thêm trong sạch và phong phú hơn”. Đúng vậy, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực giúp cho con “thanh lọc” tâm hồn, hướng tới những giá trị Chân, Thiện, Mỹ… Đồng thời, qua lăng kính của văn chương, con người nhận ra bản chất của cuộc sống để biết “tố cáo và thay đổi một thế giới giả dối và tàn ác”, giúp cho đời sống tốt đẹp, con người sống nhân văn, nhân ái hơn. (Dẫn chứng: Văn học hướng con người đến lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân; văn học giúp con người biết đồng cảm, sẻ chia với những người có hoàn cảnh bất hạnh…)

+ Văn chương là nơi con người tìm thấy chính mình, bởi mỗi số phận, mỗi cuộc đời trong tác phẩm văn chương đều có cội nguồn, gốc rễ từ thực tại đời sống. Do đó, đọc tác phẩm văn chương, con người có thể tự soi chiếu vào chính mình, có thể “can đảm” vượt lên trên khó khăn hay đối diện với chính những khiếm khuyết của bản thân mình. (Dẫn chứng: Phân tích sự “giật mình” của nhà thơ Nguyễn Duy trong bài “Ánh trăng”)

3. Kết bài: Khẳng định lại ý kiến của La Bơ-ruy-e.

Môn Văn lớp 12