Lý thuyết
Lớp 12
Môn Văn
Soạn Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

Soạn Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM, MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI

I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

- Đối tượng của bài nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi rất đa dạng: có thể là giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nói chung, có thể chỉ là một phương diện, thậm chí một khía cạnh nội dung hay nghệ thuật của một tác phẩm hoặc của các tác phẩm, đoạn trích khác nhau.

- Bài nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi thường có các nội dung:

+ Giới thiệu tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuôi cần nghị luận.

+ Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật theo định hướng của đề hoặc một số khía cạnh đặc nhất nhất của tác phẩm, đoạn trích.

+ Nêu đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích.

II. GỢI Ý LUYỆN TẬP

Câu 1 (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 2 - trang 36)

Đề bài: Nghệ thuật châm biếm, đả kích trong truyện ngắn “Vi hành” của Nguyễn Ái Quốc.

1. Mở bài

- Giới thiệu đôi nét về tác giả Hồ Chí Minh và truyện ngắn “Vi hành”.

- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Nghệ thuật châm biếm, đả kích trong truyện ngắn “Vi hành”.

2. Thân bài

a. Giải thích: Nghệ thuật châm biếm, đả kích là gì? Biểu hiện trên những phương diện nào?

b. Chứng minh, bàn luận

* Tình huống nhầm lẫn đầu tiên: nhầm tác giả là vua đi vi hành.

à Tình huống hợp lô-gic. Người Pháp khó phân biệt “vua” với “dân” ở xứ thuộc địa. - Tình huống này thể hiện sự mỉa mai sâu sắc. Với Khải Định là:

+ Chân dung khôi hài: Hình dáng, trang phục, cử chỉ, hành động, đạo đức…

à Khải Định là một ông vua lố lăng, đồi bại, không ra dáng con người.

* Tình huống nhầm lẫn thứ hai: Không chỉ dân thường nhầm lẫn mà Chính phủ Pháp cũng có sự nhầm lẫn. Đó là sự nhầm lẫn giữa “nhà vua” của một nước với “người dân” của nước ấy.

- Hình ảnh của đội quân hộ tống: những người phục thầm kín, rụt rè, vô tư, tận tụy.

à Người kể nhắm đến nhiều mục đích: bóc trần thủ đoạn dùng hệ thống mật thám theo dõi những người Việt Nam yêu nước trên đất Pháp >< “dân chủ”, “văn minh”.

à Một đất nước tự hào về khai hóa văn minh nhưng phi văn minh.

* Ngôn ngữ kể chuyện:

- Lựa chọn ngôi kể phù hợp: ngôi kể thứ nhất tạo cho câu chuyện sự chân thực, tin cậy.

- Giọng văn châm biếm, khinh bỉ góp phần đắc lực trong việc vạch trần dã tâm của kẻ thù.

- Giọng hài hước, mỉa mai kết hợp với nghệ thuật tương phản, đối lập; sử dụng nhiều tình huống nhầm lẫn gây cười.

- Người kể chuyện tạo giọng điệu phù hợp với mục đích châm biếm, đả kích, phù hợp với thị hiếu của độc giả Pháp thời đó và sau này.

- Lối kể chuyện hiện đại.

3. Kết bài:

- Nêu nhận định về giá trị tư tưởng và nghệ thuật của truyện ngắn “Vi hành”.

- Khẳng định tài năng bậc thầy của Nguyễn Ái Quốc trong việc sử dụng nghệ thuật châm biếm, đả kích.

Môn Văn lớp 12