Lý thuyết
Lớp 12
Môn Văn
Soạn Một người Hà Nội

Soạn Một người Hà Nội

 

MỘT NGƯỜI HÀ NỘI

                          Nguyễn Khải

I, KIẾN THỨC CẦN NHỚ

  1. Giá trị nội dung

 Khẳng định sức sống bền bỉ của các giá trị văn hóa mang nét đẹp Hà Nội. Niềm thiết tha gìn giữ các giá trị tốt đẹp ấy cho hôm nay và mai sau và cô Hiền mãi mãi là hạt bụi vàng trong bể vàng trầm tích của văn hóa xứ sở.

  1. Giá trị nghệ thuật

 Giọng điệu trần thuật vừa tự nhiên, hài hước, chiêm nghiệm, suy tư.

II, HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU BÀI

Câu 1 (Sách giáo khoa Ngữ Văn, tập 2 – trang 98)

- Tính cách và phẩm chất của cô Hiền: Cô cùng Hà Nội, cùng đất nước trải qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ được cốt cách con người, chân thật, thẳng thắn, không dấu giếm quan điểm với mọi người xung quanh.

- Suy nghĩ, cách ứng xử của cô trong từng giai đoạn của đất nước.

   + Hòa bình lập lại ở miền Bắc, cô Hiền nói về niềm vui và cả những máy móc trong cuộc sống xung quanh “chính phủ can thiệp nhiều vào việc của dân quá”.

   + Miền Bắc bước vào thời kì đương đầu với chiến tranh cô dạy con cách sống “biết tự trọng, biết xấu hổ”, sống đúng với bản chất người Hà Nội.

   + Sau chiến thắng mùa xuân 1975, đất nước bước vào thời kì đổi mới cô Hiền chỉ làm những điều có lợi cho đất nước.

→ Cô Hiền với nhân cách thanh lịch, là hạt bụi vàng của Hà Nội với bao thăng trầm vẫn sống có ý nghĩa cho đất nước.

- Cô Hiền “một hạt bụi vàng” : hạt bụi nhỏ bé nhưng quý báu cũng như cô Hiền một người Hà Nội chuẩn mực, đọa đức và thanh lịch, có giá trị tô đẹp cho đất nước, cho cuộc đời.

Câu 2 (Sách giáo khoa Ngữ Văn, tập 2 – trang 98)

- Nhân vật tôi: người tham gia nhiều chặng đường gian khổ của lịch sử.

    + Là người giỏi quan sát, cảm nhận nhạy bén, sắc sảo.

    + Có giọng điệu vui đùa, khôi hài nhưng khôn ngoan, trải đời.

    + Người trân trọng những giá trị truyền thống của dân tộc.

→ Nhân vật tôi thấp thoáng bóng dáng của tác giả, người kể chuyện, một sáng tạo nghệ thuật sắc nét mang tới điểm nhìn chân thật, khách quan.

- Nhân vật Dũng: con trai đầu

    + Sống đúng như lời mẹ dạy, lên đường nhập ngũ cứu lấy Hà Nội.

    + Dũng và Tuất thể hiện được cốt cách của người Hà Nội.

- Một số nhân vật khác:

    + Ông bạn trẻ đạp xe như gió làm xe người ta suýt đổ còn quay lại chửi “tiên sư cái anh già”.

    + Những người mà nhân vật “tôi” hỏi thăm khi quên đường.

    + Những “hạn sạn của Hà Nội” làm lu mờ đi ý nghĩa, nét đẹp của sự tế nhị, thanh lịch.

Câu 3 (Sách giáo khoa Ngữ Văn, tập 2 – trang 98)

Ý nghĩa của cây si cổ thụ: Hình ảnh cây si bị bão đánh bật rễ, thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên, đồng thời đó cũng là quy luật xã hội.

- Sự hồi sinh của cây si cổ thụ nói lên quy luật bất diệt của sự sống, thể hiện niềm tin của con người khi cứu sống được cây cối.

- Cây si là biểu tượng nghệ thuật, hình ảnh ẩn dụ cho vẻ đẹp Hà Nội: có thể bị tàn phá, bị nhiễm bệnh, nhưng vẫn là người Hà Nội với truyền thống văn hóa được nuôi dưỡng trường kì lịch sử, cốt cách tinh hoa đất nước.

Câu 4 (Sách giáo khoa Ngữ Văn, tập 2 – trang 98)

- Giọng điệu trần thuật: trải đời, tự nhiên, dân dã, trĩu nặng suy tư, triết lí.

    + Mang phong vị hài hước có duyên trong lời kể của nhân vật.

    + Tính đa thanh thể hiện nhiều trong lời kể, nhiều giọng.

    + Giọng trần thuật khiến truyện vừa gần gũi, vừa đậm chất hiện đại.

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật “tôi” và các nhân vật khác:

    + Tạo tình huống gặp gỡ nhân vật “tôi” và nhân vật khác.

   + Ngôn ngữ nhân vật góp phần khắc họa tính cách (ngôn ngữ nhân vật “tôi” đậm vẻ suy tư, chiêm nghiệm, pha chút hài hước, tự trào.

 

Môn Văn lớp 12