Lý thuyết
Lớp 12
Môn Văn
Soạn bài Tuyên ngôn độc lập - Phần 1: Tác giả

Soạn bài Tuyên ngôn độc lập - Phần 1: Tác giả

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

(PHẦN I – TÁC GIẢ)

 

I. HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI

Câu 1. (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 - Trang 33,34)

- Hồ Chí Minh coi văn học là vũ khí chiến đấu lợi hại, phụng sự đắc lực cho sự nghiệp cách mạng. Nhà văn cũng phải có tinh thần xung phong như người chiến sĩ ngoài mặt trận.

- Hồ Chí Minh luôn chú trọng tính chân thật và tính dân tộc của văn học. Nhà văn cần tránh lối viết cầu kì xa lạ, chú ý phát huy cốt cách dân tộc, ngôn từ phải chọn lọc.

- Khi cầm bút, Người bao giờ cũng xuất phát tù đối tượng (Viết cho ai?) và mục đích tiếp nhận (Viết để làm gì?) để quyết định nội dung (Viết cái gì?) và hình thức (Viết thế nào?)  của tác phẩm.

Câu 2. (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 - Trang 33,34)

1. Văn chính luận:

- Tác phẩm: Bản án chế độ thực dân Pháp (1925); Tuyên ngôn độc lập (1945); Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946).

- Mục đích: đấu tranh chính trị nhằm tấn công trực diện kẻ thù, thể hiện những nhiệm vụ cách mạng qua những chặng đường lịch sử.

- Nghệ thuật: Lí lẽ vững vàng xác đáng đầy sức thuyết phục, ngôn từ giản dị.

2. Truyện và kí

- Nội dung: Vạch trần bản chất của bọn thực dân cướp nước và bọn tay sai bán nước, ca ngợi những  người chiến sĩ cách mạng kiên cường đấu tranh vì độc lập tự do của dân tộc.

-Nghệ thuật: Lối viết cô đọng, cốt truyện sáng tạo, kết cấu độc đáo, mang màu sắc hiện đại nhẹ nhàng trào lộng của văn thông tấn, vừa sâu sắc đầy tính chiến đấu vừa tươi tắn hóm hỉnh

3. Thơ ca:  Được in trong các tập:

- Tập thơ Nhật kí trong tù bằng chữ Hán sáng tác từ tháng 1942 đến tháng 1943 xuất bản năm 1960

- Thơ Hồ Chí Minh (xuất bản 1967).

- Thơ chữ Hán Hồ Chí Minh (xuất bản 1990).

Câu 3. (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 - Trang 33,34)

Phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh độc đáo, đa dạng. Sáng tác nhiều thể loại văn học, mỗi thể loại có những nét phong cách riêng:

- Văn chính luận: Ngắn gọn, tư duy sắc sảo, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng đầy sức thuyết phục, giàu tính luận chiến, đa dạng về bút pháp. 

- Truyện và kí: Trí tưởng tượng phong phú, sáng tạo độc đáo về tình huống truyện, sự kết hợp hài hòa văn hóa phương Đông và phương Tây trong nghệ thuật trào phúng, giọng điệu lời văn linh hoạt hấp dẫn. Chất  trí tuệ và tính hiện đại là nét đặc sắc trong truyện ngắn của Người.

- Phong cách thơ đa dạng:

+ Những bài thơ với mục đích tuyên truyền cách mạng: Giản dị, mộc mạc, mang màu sắc dân gian vừa hiện đại.

+ Những bài thơ nghệ thuật: Viết theo hình thức cổ thi hàm súc, có sự kết hợp độc đáo giữa bút pháp cổ điển và bút pháp hiện đại, giữa trữ tình và chiến đấu.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Hồ Chí Minh là nhà yêu nước, nhà Cách mạng vĩ đại, là anh hùng giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam và là nhà hoạt động lỗi lạc của phong trào Quốc tế cộng sản, là danh nhân văn hóa thế giới.

2. Với tư cách là một nhà thơ, nhà văn lớn:

- Thơ văn của Bác gắn liền với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, trở thành vũ khí đắc lực cho nhiệm vụ tuyên truyền, cổ vũ nhân dân chiến đấu và xây dựng.

- Thơ văn thể hiện sâu sắc tư tưởng, tình cảm và tâm hồn cao cả của Người.

- Bác thực sự có nhiều tài năng trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật.

III. GỢI Ý LUYỆN TẬP

Bài 1. (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 - Trang 29)

- Bút pháp cổ điển được thể hiện qua cách miêu tả khung cảnh thiên nhiên, được miêu tả từ xa, được khắc hoạ bằng những nét chấm phá qua hình: cánh chim, chòm mây, không gian chiều tà, không nhằm ghi lại hình xác mà chỉ cốt truyền được linh hồn của tạo vật. Màu sắc cổ điển còn được thể ở phong thái ung dung của nhân vật trữ tình; ở thể thơ tứ tuyệt.

- Tinh thần hiện đại: thiên nhiên trong bài thơ không tĩnh lặng mà vận động một cách khoẻ khoắn,hướng tới sự sống, ánh sáng và tương lai. Nhân vật trữ tình không phải là ẩn sĩ mà là chiến sĩ.

Bài 2. (Sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 - Trang 29)

- Tinh thần “thép”, kiên cường, bất khuất, lạc quan, ung dung, vượt lên trên khó khăn, nghịch cảnh với một tâm hồn yêu tự do và lòng yêu đất nước tha thiết.

- Lòng yêu thương con người: Bác mở rộng tấm lòng yêu thương đến mọi giai cấp, tầng lớp, từ những cụ già, em bé, đến những người phụ nữ, những người tù... Tình yêu của Bác không chỉ dành cho đồng bào mình mà còn hướng tới toàn nhân loại.

- Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống: Trong cảnh ngục tù, Bác vẫn mở lòng để đón nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống. Thiên nhiên chân tình bầu bạn, cuộc sống ấm áp sẻ chia. Đó cũng là nguồn cảm hứng trong thơ Bác.

Môn Văn lớp 12