Lý do khiến bài văn nghị luận văn học không đạt điểm cao

Lạc đề, viết lan man, không đúng trọng tâm, chưa nắm được kết cấu của bài văn, lỗi về bố cục, trình bày là những lỗi sai phổ thông của các bạn học sinh khi viết văn nghị luận văn học. 

Nghị luận văn học là văn bản dùng để thể hiện sự cảm thụ tác phẩm văn học theo suy nghĩ của cá nhân bằng những lý lẽ để đánh giá, phân tích, bàn bạc về vấn đề thuộc lĩnh vực văn học để khám phá thế giới nội tâm của tác giả, đồng thời tìm ra những giá trị thuyết phục người khác nghe theo quan điểm, ý kiến cá nhân của mình.

Nghị luận văn học là câu hỏi chiếm nhiều điểm nhất trong bài thi cũng như thời gian và công sức của các em học sinh. Chính vì thế, học sinh cần có những lưu ý đặc biệt đối với câu hỏi quan trọng này.

Lạc đề

Trong bài văn nghị luận văn học nói riêng và viết tập làm văn nói chung thì việc sai đề là điều tối kỵ, bởi điều này sẽ khiến học sinh phí công và không được bất kỳ điểm nào. Học sinh hay lạc đề khi chỉ đọc qua đề, chưa có sự chuẩn bị kỹ càng mà đặt bút viết bài ngay. Đặc biệt có một số học sinh đã xác định được đề nhưng lại viết nhầm theo hướng khác do không lập dàn ý ngay từ lúc xác định đề bài.

Để tránh lỗi sai nghiêm trọng này, học sinh cần rèn luyện cho mình thói quen chỉnh chu và cẩn thận trong từng bài văn. Trước khi làm bài, các em nên dành thời gian để xác định đề bài, hướng viết bài và nội dung trọng tâm, dùng bút để gạch chân những từ khóa có trong đề hoặc viết những từ keyword ra giấy nháp để từ đó xác định đúng trọng tâm, yêu cầm của đề và lập dàn ý và bám theo dàn ý đó trong suốt quá trình viết văn.

Viết lan man, không đúng trọng tâm

Độ dài của bài văn luôn là điều mà học sinh quan tâm, thế nhưng không phải cứ bài văn càng dài thì sẽ càng được nhiều điểm. Nhiều bài văn dài nhưng lan man, thiếu ý và không đủ nội dung theo yêu cầu đề bài đưa ra. Chính vì thế, học sinh nên luyện viết những câu ngắn gọn nhưng đủ ý từ đó làm nổi bật trọng tâm của câu hỏi. Tuy nhiên, với những đề bài giới hạn câu chữ, học sinh nên có những chọn lựa phù hợp câu dài hay câu ngắn.

Để tránh mắc sai lầm trên và ghi điểm trọn gói với dạng bài nghị luận văn học, học sinh phải thành thục các bước làm bài văn và chọn lựa được cách viết sao cho phù hợp, độc đáo. Muốn làm được điều này, học sinh cần phải đọc nhiều, tìm hiểu nhiều và rèn luyện kỹ năng viết sao cho thành thạo.

So với các bài văn tự sự, miêu tả và biểu cảm,..văn nghị luận có dung lượng dài hơn. Tuy nhiên học sinh không vì thế mà viết lan man, dài dòng, biết chọn lọc và thống kê ra những luận điểm, luận cứ cần thiết để làm nổi bật chủ đề trọng tâm của đề bài yêu cầu.

Mẹo làm để tránh sót ý và tránh lan man, không biết cách lập luận, chuyển ý đó là học sinh nên để luận điểm ở đầu mỗi đoạn văn (kiểu viết đoạn văn diễn dịch). Điều này giúp cho khi chấm bài, giáo viên hoặc người chấm có thể nhìn thấy ngay chuỗi luận điểm và lối tư duy mạch lạc của học sinh (người viết).

Chưa nắm được kết cấu của bài văn

Kết cấu bài văn thường gặp gồm:

- Phần mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận đã xác định được.

- Phần thân bài: Giải quyết vấn đề nghị luận bằng luận điểm, lí lẽ và dẫn chứng. Mỗi luận điểm sẽ tương ứng với 1 đoạn văn bản. Luận điểm được phân tích càng sâu sắc và đưa được dẫn chứng cụt hể trong tác phẩm thì bài văn càng thuyết phục nguời đọc.

- Phần kết bài: Nêu cảm nhận, hoặc tóm gọn vấn đề. liên hệ thực tiễn.

Đặc biệt học sinh không được quên kết cấu bài văn gồm 3 phần: mở bài, thân bài và kết bài. Học sinh dù có thiếu thời gian trau chuốt thân bài nhưng cũng phải phân bổ thời gian để kịp viết phần kết bài.

Để tránh lỗi viết đoạn văn quá dài, học sinh cần hiểu cấu trúc và cách viết một đoạn văn hoàn chỉnh. Có nhiều phương pháp viết đoạn văn như diễn dịch, quy nạp, song hành, móc xích, tổng phân hợp. Áp dụng được các phương pháp viết này sẽ diễn tả được đủ ý và làm cho bài văn trở nên mạch lạc và có chiều sâu hơn. Bài văn nghị luận phải được chia thành những luận điểm và luận cứ rõ ràng, học sinh có thể trình bày thành một đoạn văn theo một trong các phương pháp trên.

Đối với văn nghị luận văn học, học sinh cần có sự tìm hiểu trước về tác giả, tác phẩm, dẫn chứng,...Học sinh cần lập dàn ý để tránh bài văn bố cục rời rạc, nội dung lộn xộn, thừa ý hoặc thiếu ý.

Lỗi về bố cục, trình bày

Văn nghị luận là một văn bản có thể có dung lượng khá dài nên nếu bài văn trình bày cẩu thả, gạch xóa nhiều, chữ viết xấu...thường sẽ không chiếm được thiện cảm ngay từ cái nhìn đầu tiên. Đặc biệt, một bài văn không có ngắt đoạn sẽ làm cho bài văn không mạch lạc và rõ ý. Học sinh nên để mỗi luận điểm một đoạn văn, hoặc có thể chia nhỏ ý hơn nữa thành các đoạn, không nên viết liền một mạch mà không có dãn cách. Điều này không những làm ảnh hưởng đến mỹ quan mà còn về nội dung bài văn. 

Các em cũng cần lưu ý khi trích dẫn dẫn chứng thì nên cho vào dấu ngoặc kép và xuống dòng nếu là thơ để bài văn được trình bày đẹp mắt hơn.

Trên đây là những sai lầm mà hầu như các bạn học sinh đều đã từng mắc phải, mong rằng bài viết này sẽ giúp ích cho các bạn trong quá trình làm văn nghị luận văn học.