"Công thức" viết văn nghị luận xã hội không thể bỏ lỡ

Văn nghị luận xã hội không khó như bạn vẫn nghĩ nếu có phương pháp học tập đúng và biết cách làm bài. Bài viết này bật mí những bí quyết đạt điểm tối đa trong bài văn nghị luận xã hội.

Văn nghị luận xã hội là bài văn bàn về các vấn đề xã hội. Nghị luận xã hội bao gồm: nghị luận về vấn đề xã hội (tệ nạn, cách sống, môi trường, thiên nhiên,...) và nghị luận về tư tưởng đạo lý (danh ngôn, châm ngôn, tục ngữ, thành ngữ,...). Mỗi bài văn nghị luận đều bao gồm 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài. Học sinh hoàn toàn có thể áp dụng “công thức” viết bài dưới đây:

1, Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

Phần mở bài là phần gây ấn tượng đầu tiên cho người đọc về phong cách nghị luận, phong cách ngôn ngữ riêng của người viết, đây là chìa khóa cho toàn bộ bài văn. Phần mở bài gồm có 3 phần theo công thức gợi - đưa - báo, trong đó:

  • Gợi: gợi ý và dẫn dắt vấn đề

Học sinh có thể dẫn dắt theo cách đưa ra một vấn đề tương tự hoặc trái ngược để liên tưởng đến vấn đề muốn trình bày; dựa vào thông tin xuất xứ, đại ý đề đưa ra vấn đề (thường dùng cho tác phẩm, tác giả nổi tiếng); diễn dịch hoặc quy nạp.

  • Đưa: Đưa ra vấn đề nghị luận

  • Báo: Thể hiện vấn đề mình viết

2, Thân bài: Giải quyết vấn đề nghị luận

- Thân bài là tập hợp các đoạn văn nhằm giải quyết vấn đề chung, học sinh có thể tham khảo và trả lời các ý sau đây để hình thành các luận điểm cho thân bài:

  • Đối với bài văn giải thích: Học sinh tìm cách giải đáp câu hỏi Cái gì? Ở đâu? Thế nào? Nguyên nhân? Tại sao? Hậu quả.

  • Đối với bài văn chứng minh: Khai thác các mặt của vấn đề? Không gian xảy ra vấn đề? Giai đoạn của vấn đề? Thời gian vấn đề?

- Sau khi giải thích vấn đề, chúng ta cần phải có các dẫn chứng để chứng minh cho vấn đề chúng ta vừa giải thích, đưa ra nguyên nhân, hậu quả,... Ở đây, chúng ta có thể sử dụng các dẫn chứng nổi bật trong nước, trên thế giới hoặc các dẫn chứng ở trong đời sống thực tại xung quanh. Dù là dẫn chứng nào cũng cần phải cụ thể và xác thực, không nên lấy dẫn chứng có tính chung chung. 

- Kết thúc phần chứng minh, bài văn nghị luận cần có phần bình luận để vấn đề nghị luận được nhìn nhận ở mức độ sâu sắc hơn. Học sinh có thể bình luận bằng việc mở rộng vấn đề, đưa ra đánh giá của cá nhân về vấn đề nghị luận, tuy nhiên sự đánh giá phải được nhìn nhận một cách xác đáng.

- Cuối cùng là phần liên hệ vấn đề nghị luận ở nhiều góc độ, có thể liên hệ đến nhận thức và hành động của cá nhân học sinh để bài văn nghị luận trở nên gần gũi và chân thực, gắn liền với hoạt động học tập cũng như đời sống hàng ngày. 

Cứ như vậy, các luận điểm và luận cứ sẽ được hình thành. Bám theo những câu hỏi và lưu ý này, học sinh sẽ không bị bỏ sót hay thiếu ý.

3, Kết bài

  • Tóm tắt vấn đề nghị luận

  • Rút ra kết luận và bài học

 

Ngoài ra, để bài văn có sức sáng tạo và nét riêng biệt, các em hãy tạo cho mình thói quen phân tích vấn đề mỗi ngày. Hãy luôn cố gắng phân tích ý nghĩa, hàm ý bằng khả năng của bản thân trước bất kỳ sự việc hay câu nói của một ai đó. Đồng thời, cập nhập thông tin một cách thường xuyên, theo dõi tin tức nóng hổi để có những dẫn chứng xác thực. Đọc sách tham khảo cũng là một cách tích lũy kiến thức, khơi gợi sức sáng tạo, có sự so sánh, rèn luyện cách hành văn và phương pháp làm bài.

*Đối với bài văn nghị luận về tư tưởng đạo lý

  • Giải thích ý nghĩa của câu nói bằng cách cắt nghĩa các từ khóa, từ then chốt theo ý hiểu của bạn.

  • Khẳng định tính đúng/sai bằng lời lẽ và soi xét vấn đề trên nhiều khía cạnh.

  • Lấy ví dụ, phân tích, chứng minh ý nghĩa của câu nói.

  • Liên hệ bản thân

  • Rút ra bài học cho bản thân và mọi người.

*Đối với bài văn nghị luận về hiện tượng đời sống.

  • Nếu thực trạng hiện tượng.

  • Phân tích hiện tượng trong đời sống thực tế, chỉ ra nguyên nhân và hậu quả.

  • Lấy ví dụ cụ thể để chứng minh.

  • Liên hệ với bản thân

  • Rút ra bài học cho bản thân và mọi người (phê phán và đưa ra lời khuyên)